pankreas
Büyüt
Pankreas 

Pankreas nedir?

Midenin alt ve arka tarafında bulunan yaprak şeklinde bir bezdir. Pankreas hem dış salgı bezi hem de iç salgı bezi olarak görev yaptığı için karma bez olarak nitelendirilir. Sindirim sisteminden de hatırlayacağınız gibi pankreas, dış salgı bezi olarak sindirim kanalına sindirim enzimleri salgılar. İç salgı bezi (endokrin bez) olarak da hormon üretir. Pankreasta hormon üretimini yapan kümeler dış salgı yapan hücrelerin aralarına yerleşmiş olarak bulunur. Bu hücre kümelerine Langerhans adacıkları denir.

Bu adacıklarda alfa ve beta hücreleri olmak üzere iki tip hücre bulunur. Alfa hücreleri glukagon, beta hücreleri ise insülin hormonu salgılar. İnsülin ve glukagon, kandaki glikoz düzeyini ayarlayan, etkileri birbirine zıt hormonlardır. Metabolik denge için kandaki glikoz düzeyinin, insanda ortalama 90 mg/100 mL olması gerekir. Kandaki glikoz seviyesi bu değerlerin üzerine çıktığında pankreas, kana insülin hormonu salgılar. İnsülin, glikozun beyin hariç tüm vücut hücrelerine geçişini uyarır. İnsülin glikozun fazlasının karaciğer ve kaslarda glikojen şeklinde depo edilmesini sağlar. Böylece kandaki glikoz seviyesi düşürülür ve denge sağlanır.

İnsülin ayrıca protein sentezi ve yağ depolanmasını da sağlar. İnsülin hormonunun az salgılanması halinde kanda glikoz miktarı artar ve şeker hastalığı ortaya çıkar. Glukagon hormonu kanda glikoz seviyesi düştüğünde salgılanır. Bu hormon glikojenin glikoza çevrilmesini ve glikozun karaciğer hücrelerinden kana geçmesini sağlar. Böylece düşen kan şekerini yükselterek dengeyi sağlar.

Pankreasın Langerhans adacıklarından hormon salgılanır.

 

Pankreas hastalıkları

Pankreas hastalıklarının teşhisi belirtilerinin çeşitliliği, silikliği ve diğer hastalıklara benzemesi dolayısıyla oldukça zordur. Pankreastan gelen ağrının diğer karın içi organların ağrılarıyla karışması sık görülen bir durumdur.

1. Had pankreatit

2. Müzmin pankreatit

3. Pankreas kanseri

Had pankreatit

Pankreasın akut iltihabıdır. Batı ülkelerinde hastalığa sebep olan en önemli faktörler, safra kesesi hastalıkları, aşırı alkol alınması, sürekli alkol kullanımıdır. Gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde ise bunların yanında dengesiz beslenme de diğer bir faktör olarak ortaya çıkar. Bu hastalarda çoğu defa alkol alınmasını veya ağır bir yemeği takiben kriz başlar. Hastalar ani başlayan şiddetli bir karın ağrısından şikayet ederler. Aşırı bitkinlik ve huzursuzluk olur. Vak’aların büyük bölümünde tansiyon düşmesi, çarpıntı, % 15’inde şok meydana gelir. Hastalık ağır ve öldürücüdür. akciğer ödemi, dolaşım şoku, kan zehirlenmesi, iç kanama gibi ağır tablolara yol açabilir. Tedavisinde asıl olan, şokla yapılacak olan mücadeledir.

Müzmin pankreatit

Pankreasın müzmin ve ilerleyici olarak iltihaplanmasıdır. Sebepleri arasında yine alkolizm ön plandadır. Yetersiz beslenme daha sonra gelir. En önemli belirtisi ağrıdır. İltihabi durum devam ettikçe pankreas harap olur ve fonksiyonlarında yetmezlik ortaya çıkar. Bu sebeple hazım bozulur, kilo kaybı olur, ilerleyince şeker hastalığı görülür. Tedavisinde ağrı kesiciler verilir. Yetmezlik belirtileri için ağızdan pankreas enzimleri muhtevalı preparatlar kullanılarak, hasta rahatlatılmaya çalışılır.

Pankreas kanseri

Kırk yaş üzerinde özellikle erkeklerde görülen bir hastalıktır. Belirtileri arasında şiddetli ağrı, aşırı kilo kaybı ve ilerleyici sarılık üçlüsü ile kendini belli eder. Kanser, pankreasın baş kısmını tutmuşsa cerrahi müdahale ile çıkarılabilir. Geleceği iyi olmayan bir hastalıktır ve hastalar beş sene içinde kaybedilebilirler.

Sözlükte "pankreas" ne demek?

1. ( pan tüm, kreas et) ana. midenin arkasında bulunan, boşaltıcı kanallarıyla onikiparmakbağırsağına bağlı, iç ve dış salgıları olan iri bir bez.
2. ( pan tüm, kratos güç) sp. güreşle yumrukoyununu birleştiren sert bir tür spor.

Pankreas kelimesinin ingilizcesi

n. pancreas, gland located in the abdomen that secretes digestive enzymes and insulin (Anatomy)
Köken: Fransızca

--Reklam--